Inngangur Til notandans Leibeiningar tarefni Tnfrigrip Efnisyfirlit Um vefinn



Tnlist tmans rs

Vefurinn Tnlist tmans rs er nmsefni tla eldri nemendum grunnsklans. Vefurinn er a hluta til gagnvirkur og bur upp sjlfsttt nm og sjlfst vinnubrg svii tnmenntar undir gri leisgn kennara. Efni er hanna me a huga a a henti vel til fjarkennslu.

Almennur frleikur er settur saman r brotum almennrar mannkynssgu, listasgu, bningasgu og tnlistarsgu. Ekki er hgt a gera essum ttum full skil svo takmrkuum texta en megintilgangurinn er a vekja huga.

Tnsmaleibeiningarnar byggja vandlega vldum aferum fr msum tmum. Agerum nemenda er skipt niur rep og er eim tla a feta sig gegnum skpunina stig af stigi me asto og bendingum efninu og fr kennara.

Mikilvgt er a tta sig v a ekki er tlunin tnsmunum a endurskapa stlbrigi fyrri alda heldur aeins kynnast aferum fr eim tma og verkum sem eim byggjast. San eru aferirnar notaar annan efnivi og me breyttum htti til a mta verk nemenda.

Auvita gefa aferirnar stundum mjg sterkt stlbrag. En verk nemenda vera ekki metin me tilliti til ess hve au lkjast fyrirrennurum snum heldur v hva nemandinn hefur lagt sjlfur af mrkum vi vinnu sna.



Til notandans

Tveir meginttir flttast hr saman. Sgulegur frleikur almennur og svii tnlistar og svo tnsmaleibeiningar me verkefnum hverju tmabili tnlistarsgunnar.



Til notandans - Hverjum tla

Vefurinn Tnlist tmans rs er nmsefni tla eldri nemendum grunnsklans og hugsanlega yngstu hpum framhaldsskla. Hins vegar fer a eftir kennslunni yngri bekkjunum hvenr mgulegt er fyrir einn og einn nemanda a byrja a prfa sig fram lttustu verkefnunum. Mikilvgt er a kennari gefi svigrm fyrir einstaklinga sem vilja spreyta sig.



Til notandans - Tknilegar krfur

Notandi vefsins arf a skja Neti spilara sem tengist ntnaforritinu Sibelius. Myndin hr til hgri er tengill til a hlaa niur forritinu. A v loknu er hgt a skoa ll ntnadmi tnsmahlutanum me bendli sem frist um lei og ntan heyrist. etta auveldar a verkefni a fylgjast me framvindu dmanna.

Til ess a vinna verkefnin arf notandinn a hafa ntnaforrit og fylgja slk forrit me sumum tlvum. Hugsanlegt er a einfldustu gerir ngi ekki eim sem vilja gera flkna hluti. a ntnaforrit sem nota er hr heitir Sibelius og eru til mismunandi tgfur af v. Ef a er nota er nokku auvelt a flytja ggn milli fr nmsefninu inn skjal nemandans. a hins vegar a vera hgt lka rum forritum.



Til notandans - msar bendingar

Undirbningurinn mikilvgur

a sem skiptir mli egar kemur a kennslu barna og unglinga tnsmum er a hafa undirbi vinnu eirra vel. Barn er vel undirbi egar a hefur komi a llum meginttum vifangsefnisins annan htt ru verkefni. Tnmenntin fjallar auvita raun alltaf um a sama. Vi erum a kenna tnlist, um tnlist, me tnlist. Vi erum alltaf a vinna me frumtti tnlistarinnar og nmi barnanna fyrir eim. Hrai, hrynur, blr, styrkur og form eru vifangsefni sem aldrei vera tmd en arf alltaf a koma a krefjandi htt hverju aldursskeii. Tnsmarnar eru bara ein lei af mrgum mgulegum og jafn gildum. Tnsmar koma ekki sta tnlistarikunar me hljfrum, r koma ekki sta hlustunar n hreyfingar ea annars sem menn hafa fram a essu gert og gert vel. En r eru mjg gild vibt a verkfrasafn kennara sem allar essar nlganir eru.

Eitt verum vi auvita a viurkenna, a vi erum ekki ll eins, og okkur hentar ekki llum a kenna sama htt. eim mun fleiri aferir sem eru boi vi tnmenntarkennsluna v meir aukast lkurnar a allir geti fundi blndu afera sem eim hentar kennslu og ntir best ekkingu eirra og listinnsi. Tnsmar eru krefjandi kennsla, v skal ekki neita. En egar allt er liti hvaa kennsla er a ekki? Tnsmar eru lka krefjandi fyrir nemendurna og eiga a vera a. Kennarinn verur a vera vakandi fyrir v ferli sem nemandinn er a ganga gegnum og vera hfur til a grpa inn egar miki liggur vi. arf a geta komi me bendingar, geta rkstutt uppbyggjandi lit grunnttum verkum nemenda og bent mguleika sem byggjast tnlistarekkingu hans og reynslu.

Munum bara a reisa okkur ekki hurars um xl, tla okkur ekki of miki upphafi. Munum a vandaml eru til ess a leysa au og heimurinn ferst ekki a taki dltinn tma. Reynum egar tkifri gefst a tengja verkin v sem er a gerast sklanum ea samflaginu og sjum til ess a nemendur fi a deila verkum snum me rum. Verum heiarleg og hrdd vi a viurkenna egar okkur skortir ekkingu ea tkni en jafnframt djrf a skja okkur hugmyndir og asto. Slkt getur leynst trlegustu stum.

Tlva notadrjgt tki vi tnsmar

Vi ekkjum ll mlshtti sem varpa ljsi samband mannsins vi au hld og tki sem hann hefur bi til vileitni sinni til a auvelda sr lfsbarttuna. Veldur hver heldur og rinni kennir illur rari eru dmi um meitluu visku sem bi getur nokkrum orum. Tlvur eru notaar va mannlegu samflagi. sustu rum hefur notkun eirra vi skapandi vinnu llum svium straukist. Er ar tnlist ekki undanskilin.

Tnskld hafa mrg hver rum saman ntt hugbna tlvum vi vinnu sna. a verur verkefni komandi kynsla tnlistarfringa a greina hugsanlegu breytingu sem ori hefur innvium tnlistar vi essar breyttu astur vi skpun hennar. Me samtengingu tlvu og hljgervla geta menn heyrt verk sn hvaa stigi vinnunnar sem er og teki kvaranir um framhaldi ljsi eirrar reynslu. Ljst er a ef verki eru sami fyrir hljfri gefur tlvan aeins ljsa mynd af v, ekkert kemur sta lifandi flutnings. er margt sem tlva me tnlistarhugbnai og tengingu vi hljgervla getur auvelda og a ekki sur vi um reynda tnsmii. Hr skulu talin upp nokkur atrii essu sambandi.

Tlvunotkun gerir mgulega notkun tknkerfi tnlistar n ess a hafa hefbundi vald v. Svolti lkt v a geta keyrt bl n ess a kunna veruleg skil vlinni. Tknkerfi jnar sta ess a rkja. Tlvunotkunin auveldar og eykur hraa hugmyndavinnu. Litlar breytingar n heildrnnar endurvinnu eru svo vintralega fljtlegar tlvum. Tlvunotkunin gerir, eins og ur sagi, flutning mgulegan sem bi hefur leisagnar- og endurmatsgildi. Tlvunotkun opnar leiir a skpun tnlistar fyrir marga sem a rum kosti hefu seti hj. Mrg ftlunin er jafnvel yfirstigin me essu fjlhfa hjlpartki. Tlvunotkun bur upp fjlmarga mguleika til samvinnu og samskipta jafnvel yfir lnd og hf. Midi-skjl eru ltt skeyti. Hr er aeins ftt eitt upp tali. En allt krefst etta leikni, ekkingar og huga. essu mlefni er tla a vera gagnlegur og upplsandi grunnur tnsmavinnu eldri bekkjum grunnskla. Tnsmaleibeiningarnar eru tla ar til stunings og heimilt a alaga r astum hverju sinni.

Munum alltaf

  • a vera djrf
  • a vera jkv
  • a vera leitandi
  • a vera sjlfst
  • a vera sveigjanleg
  • a vera rautseig


Til notandans - Tknilegar krfur

Notandi vefsins arf a skja Neti spilara sem tengist ntnaforritinu Sibelius. Myndin hr til hgri er tengill til a hlaa niur forritinu. A v loknu er hgt a skoa ll ntnadmi tnsmahlutanum me bendli sem frist um lei og ntan heyrist. etta auveldar a verkefni a fylgjast me framvindu dmanna.

Til ess a vinna verkefnin arf notandinn a hafa ntnaforrit og fylgja slk forrit me sumum tlvum. Hugsanlegt er a einfldustu gerir ngi ekki eim sem vilja gera flkna hluti. a ntnaforrit sem nota er hr heitir Sibelius og eru til mismunandi tgfur af v. Ef a er nota er nokku auvelt a flytja ggn milli fr nmsefninu inn skjal nemandans. a hins vegar a vera hgt lka rum forritum.



Til notandans - G r

kvena hluti er alltaf rtt a hafa huga og hr eru nokkur g r sem munu reynast eim sem eftir fara mjg vel.

Geymdu alltaf hvert stig tnsmaverkefnunum num me nju nafni og safnau llum stigunum saman mppu. etta er rtt a gera af nokkrum stum:

  • getur ori ng(ur) me run verki og vilja byrja aftur ar sem varst sast stt(ur) vi a sem heyrir
  • Kennarinn inn arf a geta skoa runina sem verur verkefninu.
  • getur oft nota eitthva millistig verki sem grunn a ru verki. etta gildir t.d. um kvein rep organum verkefninu v a getur nota oft.
  • Mundu a gera etta svo a rist verkefni og r gangi vel og haldir samfellt fram nokkur skref. Geymdu verkefni alltaf me nju nafni egar hefur loki hverju skrefi ur en fer fram a nsta.

Mundu a hlusta alltaf ru hvoru a sem ert a vinna , ekki of snemma v oft egar ert a byrja a ba til efniviinn hljmar etta ekki hugavert en mun vera a ef heldur fram.

  • Ekki byrja v of snemma a snyrta me eyra sem leibeinanda. a vri eins og a breyta ea henda deiginu a braui ur en bakar a.

Veri hrdd vi a brjta reglurnar, r eru bara til stunings. a er hins vegar skilegt a vita sjlfur hvenr a er gert og hvers vegna. stur fyrir slku geta veri margar:

  • r finnst mynstri betra ruvsi.
  • Hljmurinn er betri me breytingu,
  • r finnst vanta andstu ea langar einfaldlega a heyra og sj hverju einhver breyting breytir rauninni.
  • Sumar breytingar sem snast miklar breyta litlu egar hlusta er en arar minni gera mikinn mun. essu llu er gott a kynnast.

Mundu a hvergi verkefnunum er veri a reyna a endurskapa stl fyrri tma.

  • Markmii er a kynnast aferunum og nota eigin tnfndri. Stllinn verkefnunum verur sennilega oftast allt annar en a sem hljmai fyrir nokkur hundru rum.

Lausnir verkefnunum geta veri margar og lkar og annig a a vera. Settu inn svip efni og reyndu a vera ekki rll eyrans.

  • Eyru okkar allra glejast mest yfir v sem au ekkja. Leyfu eyranu a venjast v sem kemur t r verkefnunum.
  • Httu ef r finnst etta allt hljma geslega. egar byrjar aftur seinna er nokku vst a heyrir eitthva sem r finnst kannski forvitnilegt ea jafnvel gott.

Gangi r vel og ga skemmtun!



Til notandans - Algeng vandaml

Nausynlegt er a geta essa hr a til ess a hgt s a hlusta tndmi m Windows Media Player glugginn ekki vera opinn. Ef slkur gluggi er opinn fyrir getur ekki komi upp nr gluggi til a leika nsta tndmi og ar me heyrist ekki neitt.

ll skpun er erfi. grundvallaratrium urfa brn og unglingar a fara yfir rj rskulda svona tnfndri:

  • Hvernig byrja g?
  • Oj hva etta er ljtt! (um mibik verkefnisins)
  • Hvernig get g lti verki enda?

etta eru verugar spurningar en vandinn liggur oft dpra. Yfir huga sumra grfir hugmynd um fullkomnun sem allt rfur niur og engu eirir. essari vinnu kynnast menn sjlfum sr njan htt og sna sr njar hliar. a er kennarans a vera tilbinn me gagnlegar hugmyndir, upprvun og aga. a krefst aga a setja eitthva saman sem byggir hugmyndavinnu, endalausu vali og mikilli pssun. Lkt og nemendur smi urfa a lra hve mikilvgt er a pssa trmunina sna me sandpappr, annig arf tnsmiur a yfirfara val sitt oftar en tlu verur komi og mta a minnstu smatrium.

Ef illa gengur a f tlvur og hljmtki af llum gerum til a tala saman ea ef erfitt er a finna aferir til a gera eitthva forritinu ea hva eina sem getur vafist fyrir manni essu svii:

LEYFU NEMENDUNUM A LEYSA MLI!



Til notandans - Hugrenningar

Allir geta sami tnlist er a ekki?

Af hverju spyr enginn svona egar um myndlist er a ra? Allir geta teikna mynd, er a ekki? essi spurning hljmar frnlega. Vi vitum a allir geta gert mynd. Auvita eru myndir mismunandi. r eru mismunandi eftir kyni, aldri, bsetu, hugasvii og hfileikum teiknarans svo ftt eitt s tali. a virist ekki halda flki fr essari iju. Menn rissa og skissa hver kapp vi annan og engum dettur hug a eir ttu ekki a geta a.

Sumir vilja meira. Flk fer nmskei til a lra a fara me vatnsliti ea oluliti. ess eru dmi a flk sjist hreinlega me trnur ti nttrunni. Og einstaka gerir etta a meginvifangsefni lfs sns, verur mlari.

etta tti a vera alveg eins tnlistinni. A allir fitluu vi a raa saman tnum og hljum. Sumir fru nmskei. Flk tki upp v a gefa vinum snum tnagjafir og feinir gerust skld essu svii, tnskld.

Sklinn arf a gefa nemendum sambrileg tkifri tnlistarikun og gert er myndlist. Megintilgangur listikunar er a auka mguleika einstaklinganna til a njta. A lifa er a njta! ekking og lifandi reynsla er undirstaa nautnar og glei. Sannlega upplstur maur er glaur maur.

Tnsmar eru ekki aeins fyrir fa tvalda

Listirnar eru oft settar stall. Djpt vitundinni br s hugsun a r su bnar til af fum og tlaar fum. A listin s jafnvel aeins afreyingarform eirra sem teljast til hstttar samflaginu.

En essi afstaa byggir mjg alvarlegum misskilningi. Vi hfum misst sjnar tengslum listar vi lf okkar. A list er ekki lfsstll heldur lfsvdd sem hver maur getur me einum ea rum htti btt vi lf sitt.

Lrir menn hafa gert mikilvgi listikunar fyrir hvern mann a umtalsefni bkum og tmaritsgreinum. Srstaklega er vara vi v a halda a listavdd lfsins opnist mnnum sjlfkrafa t.d. me hkkuum aldri. a gerist ekki. Aeins lifandi reynsla getur opna r flgttir endurnjas skilnings mannlfinu sem br listum.



Leibeiningar

sjlfu sr er einfalt a nota ennan vef til a kynnast msu sem ar er fjalla um. a er hins vegar kennarans a setja saman vimi um hva skal gera miki af hverju og hver rangur arf a vera til ess a nemandi fi vinnu sna metna inn sklastarfi. Hr m finna nokkrar athugasemdir og bendingar og er elilega mest fjalla um tnsmarnar ar sem r eru mest framandi.



Leibeiningar - Saga

Sgulegu textarnir eru skrifair me a huga a gefa eins og svipmyndir inn aldirnar, flki og herslurnar samflaginu. Tnlistin er auvita fyrirrmi og flest essum textum er sett fram til ess a skra stu hennar og hlutverk.

egar tt er bendilinn til vinstri kemur notandinn inn forsu tmabilsins. ar er raki strum drttum svii sem fari er yfir tengslum vi tmabili. Ef flett er fram me flettitakka er komi inn fyrstu su sgutexta. Sgusur eru fjrar til fimm. r fyrstu fjalla me almennum htti um samflagi og tnlistina. Seinni surnar segja yfirleitt fr einhverju srtkara innan tnlistarinnar. A lokum er svo yfirlit sem er ekki samantekt r hinum textunum heldur almenn lsing einhverju sem einkenndi tmabili ea stuttlega sagt fr atburum.

sgusunum er hgt a f nnari skringar nokkrum orum og hugtkum. essi or eru tenglar litla ramma sem innihalda skringu mismunandi lngu mli. San er hgt a fara skringarlista og skoa essar skringar hverja ftur annarri n ess a fara gegnum sjlfa sgusuna.

sgusunum eru jafnfram nokkrar spurningar r efninu svo a nemendur geti tta sig kunnttu sinni. essar smu spurningar rata svo, stundum gn breyttu formi, inn safn krossaspurninga sem er grunnurinn bak vi prf sem nemendur geta teki. Spurningar eru valdar af handahfi hvert skipti en ar sem grunnurinn er enn ekki mjg str birtast auvita oft smu spurningarnar.



Leibeiningar - Tnsmar

Tnsmaleibeiningarnar byggja vandlega vldum aferum fr msum tmum. Agerum nemenda er skipt niur rep og er eim tla a feta sig gegnum skpunina stig af stigi me asto og bendingum efninu og fr kennara.

Mikilvgt er a tta sig v a ekki er tlunin a endurskapa stlbrigi fyrri alda heldur aeins kynnast aferum fr eim tma og verkum sem eim byggjast. San eru aferirnar notaar annan efnivi og me breyttum htti til a mta verk nemenda. Auvita gefa aferirnar stundum mjg sterkt stlbrag. En verk nemenda vera ekki metin me tilliti til ess hve au lkjast fyrirrennurum snum heldur v hva nemandinn hefur lagt sjlfur af mrkum vi vinnu sna.

Markmiin mtast af herslum kennslunni hverju sinni. Heppilegast er sennilega a velja ltt verkefni byrjun fyrir alla og kynna eim um lei vinnubrgin. Gott er a hafa reynslu af notkun tnlistarforrita. San er heppilegt a leyfa nemendum a velja sr leiir v annig fr hver hpur a heyra fjlbreytt tnverk lok tmabilsins. Leiti leia til a f verkin leikin af fagmnnum vi a lifnar tnlistin svo aldrei gleymist!

etta safn repaskiptra afera er hugsa sem verkefnabanki sem kennari getur vsa nemendum kannski tvisvar ri. egar upp er stai lok grunnsklans tti nemandinn a hafa skila 58 verkefnum fullngjandi htt og teki eitthva af eim prfum sem bjast og n tilskildum rangri.

Aferirnar eru mislttar og mikilvgt a vanda val vifangsefna.

  • Organum - ltt afer
  • Mtetta
  • Dans - ltt afer hgt a nota efnivi r organum sminni
  • Passamezzo
  • Tilbrigaverk
  • Endursmi lags - tiltlulega ltt
  • Framsaga - svolti vlrnt en samt ekki ltt
  • Frjlsari sm
  • Lj n ora
  • Lagasm - eina tilfelli um texta me tnlistinni v fjlbreyttara
  • Etur - ekki ungt en krefst glei leik me tnana
  • Bls - ltt afer og g sem upphafsverkefni
  • Hughrif - tnfrilega krefjandi
  • Tlftnasm - ungt verkefni, miklar plingar

Hva er gott og hva m bta?

Hvernig skal mati framlagi nemenda tnsmum vera htta? Vi essari mikilvgu spurningu er ekki til neitt einhltt svar. Bi vegna ess a aferir vi nmsmat listgreinum eru ekki stalaar og svo er ltil reynsla komin kennslu tnsmum me brnum.

Vi megum ekki svkja nemendur okkar um a a ra um gi tnlistar

Oft vill a brenna vi egar flk hlustar brn flytja tnlist a a hlustar raun eftir v hvenr barni gerir ltil ea str mistk, slr kannski feilntur. milli hinna svoklluu mistaka leikur barni hugsanlega af mikilli innlifun og snir tnlistargfur snar me lifandi og persnulegri tlkun. a er eftir v sem vi hlustum egar vi kennum tnsmar.

  • Hvernig snir nemandinn frni sna tnsminni?
  • Fer hann hugmyndarkan htt me efniviinn?
  • Rur hann vel vi stlinn?
  • Eru laglnur hugaverar?
  • Er hljmmli sannfrandi?
  • Er rytminn vel unninn og fellur hann vel a stlnum?
  • Eru hljfri vel valin saman lokatsetningunni?
  • Er nemandinn sjlfur ngur? (kannski mikilvgast)
  • Ef ekki, gefur hann verkinu orku sem arf til a hann geti ori ngur?
  • Er nemandinn jkvur og styjandi gar annarra smu stu?
  • Hefur almennt tekist a skapa andrmsloft huga og samhjlpar hpnum ea bekknum?
  • Eru nemendur virkir hlustun sinni verk annarra, bi samnemenda og tnsklda?

Allt etta skiptir miklu mli og margt fleira kemur til sem aldrei verur hgt a gera tmandi lista yfir. etta fer mjg eftir markmium hvers kennara og eim leium sem hann velur. En almttugur, kynni einhver a hrpa upp, hvernig skpunum g a skipuleggja kennslu svona skaplega flknu fyrirbri? Svari er einfalt. Framkvmdu etta vegna lifandi huga vifangsefninu og gefu nemendum num annig drmtt fordmi. Allt hitt fylgir reynslulti.



Tnskld

Stutt vigrip tnsklda eru sett fram me a huga a vekja huga persnunni. Minna er essum textum gert r stareyndum r lfi eirra, stlbrgum tnlist ea yfirliti yfir helstu verk. a hefur egar veri gert vel mjg va og tilvali a leyfa nemendum a vinna me arar heimildir um tnskldin ef hugi vaknar.

Mrg merkileg tnskld eru ekki kynnt me essum htti og vst a lengi mtti bta vi listann ur en hann yri fullngjandi sem yfirlit. En a er ekki markmii. Frekar ber a lta essi vigrip sem tilraun til a gefa sguyfirlitinu persnulegri lit.



Leibeiningar - Hlustun

Mrg eirra verka sem valin eru til hlustunar hr eru dmiger fyrir a sem veri er a fjalla um, samin tmum atbura sem geti er ea tengjast aferum tnsklda vikomandi tmabili.

Textunum sem fylgja me tndmunum er tla a auvelda markvissari hlustun. Markviss hlustun er a egar nemandi getur hlusta eftir kvenum fyrirbrum tnlistinni og skori r um hvort a fyrirbri birtist tndminu. Hitt er a a getur veri auveldara a hlusta tndmin ef hlustandinn hefur eitthva a lesa mean. ess vegna fljta stundum me frleikskorn sem geta vaki huga.

Kennari tti a hjlpa nemendum snum vi a nlgast heilu lagi verkin sem vekja huga eirra. Einnig er mjg gott a bta vi hlustunina tmum v tndmin rma aeins stuttan hluta r mrgum eirra strri verka sem hr eru kynnt.



Leibeiningar - Skringar

sgusunum er hgt a f nnari skringar nokkrum orum og hugtkum. essi or eru tenglar litla ramma sem innihalda skringu mismunandi lngu mli. Undir titlinum Skringar er eim llum safna saman. ar er hgt a skoa r hverja ftur annarri n ess a urfa a fara gegnum sjlfa sgusuna.



Leibeiningar - Spurt og svara

sgusunum eru jafnframt nokkrar spurningar r efninu svo a nemendur geti tta sig v hvort eir kunni eitthva um a sem um er rtt.

essar spurningar er hgt a nlgast einum lista undir yfirskriftinni Spurt og svara Kaflaspurningar.

essar smu spurningar rata svo, stundum gn breyttu formi, inn safn krossaspurninga sem er grunnurinn bak vi prf sem nemendur geta teki. Spurningar eru valdar af handahfi hvert skipti en ar sem grunnurinn er enn ekki mjg str birtast auvita oft smu spurningarnar.



tarefni

Heimildavinna er ekki tnlistarleg sjlfu sr og varhugavert a eya mrgum af hinum rfu tnmenntatmum sem brn f hverju ri slkt. Hins vegar hefur sjaldan veri meira spennandi a gramsa heimildum og aldrei hafa r veri jafn agengilegar og n um stundir.

Njustu frttir herma a allur bkakostur mannkyns veri orinn agengilegur netformi ri 2025.

bendingar um tarefni hr eru ekki tmandi en gefa hugmynd um hversu miki efni er hgt a nota til a styja vi vileitna a kynna sr og frast um tnlist.



tarefni - Bkur

Hr verur listi yfir bkur



tarefni - Tenglar

slenskir vefir um tnlist eru margir mjg gir og upplsandi. Sumir gefa yfirlit yfir tnlistargeirann og arir agang glsilega gagnagrunna me tmandi efni.

www.musik.is er gur leiarvsir um netheima slenskrar tnlistar og tnlistarmanna.

www.mic.is geymir skrningu llum verkum sem slensk tnskld hafa skila inn safn slenskrar tnverkamistvar til varveislu og framleislu fyrir flytjendur um allan heim.

www.wwnorton.com/enjoy/ geymir strkostlegt kennsluefni vestrnni tnlistarsgu fr upphafi til okkar tma. etta er vefur me llu v flottasta sem hgt er a gera essu svii.

ismus.musik.is/ er frbr gagngrunnur me handritum og hljritum fr fyrri ldum. sms verur fljtlega lka a finna fjrsj egar jlagasafn Bjarna orsteinssonar verur gert agengilegt. slensk jlg eru tnskldum tmandi uppspretta innblsturs og framsetning safni Bjarna metanleg vibt vi vefheima slenskrar tnlistar. arna er efniviur sem hgt er a nota me margvslegum htti.



tarefni - Hljrit

Geisladiskar geyma ori upptkur af allri vestrnni tnlist sem 20.ldin hafi agang a og menn gtu flutt grundvelli tkna sem tnlist var ritu niur me. Ekki voru a alltaf ntur heldur gtu lka veri t.d. naumur. essi tnlistararfur er v ekki bara mur fr fyrri tmum heldur lifandi afl menningarumhverfi okkar. eim er lka a finna alutnlist sustu hundra ra auk jlagatnlistar.

Agengi a upptkum er n mun auveldara en ur ar sem hgt er a fara tnlistarveitur Netinu og velja upptkur fyrir tiltlulega lti gjald. Vert er a skoa essa tkni og nta sr hana.

Eitt af markmium essa kennsluefnis er a gefa einstaklingnum yfirsn og innsn vestrna tnlistarmenningu til a hann eigi hgara me a fta sig v mikla framboi af tnlistartgfum sem n er til staar.



tarefni - Bl og tmarit

Fjlmrg tmarit eru til um tnlist erlendum tungumlum. Hva slenska tgfu varar er hgt a finna einstaka greinar menningartmaritum, miki Lesbk Morgunblasins en sennilega mest Netinu. Notkun essu efni er skileg en vert a hafa huga hvort nemendur valda heimildavsunum.

Skortur faglegri umru um tnlist er berandi slandi. mislegt gtu menn fundi athyglisvert greinum gagnrnenda og gaman a leyfa nemendum a bera saman sitt lit og annarra tnverkum.



tarefni - Um flutning

slensk tnskld hafa veri gjful og niurskrifu verk nema sundum. Sum eru sm en nnur strri.

Tnskldaflag slands hefur aldarfjrung haldi tnlistarht sem kllu er Myrkir Mskdagar. flytja frbrir slenskir tnlistarmenn slensk verk af llum gerum og oftar en ekki er um frumflutning a ra. Vert a nta etta tkifri til a hla ferska samtmatnlist. Htin er haldin febrar r hvert.

Listaht Reykjavk er einnig oft athyglisvert tnlistarframbo fr llum tmum. ess gefist kannski ekki alltaf kostur a skja viburina er ess viri a skoa efniskrrnar og tta sig v hvaa tnlist hefur ori fyrir valinu hverju sinni.

Auk htanna urnefndu eru fjlmargir tnleikar og tnleikarair ar sem heyra m efni fr msum tmum. Einstaka flytjendahpar slandi hafa srhft sig flutningi tnlistar sustu hundra ra og er CAPUT-hpurinn mjg gott dmi. a er sennilega mikilvgast a fara tnleika me framandi efni v ll er essi tnlist j skrifu me tnleika huga. Af geisladiski hljma lka flest verk fr 20. ld, sem maur ekki ekkir, frekar frhrindandi.



tarefni - tsendingar

Hj Rkistvarpinu vinnur miki af mjg fru tnlistarflki. Fjlmargir dagskrrliir ar geta veri athyglisverir og me nrri tkni er n hgt a nlgast tti gegnum tlvur um tma eftir fyrsta flutning eirra.

Heimsneti hefur auk ess gert tsendingar fr rum fjlmilum agengilegar og ar er hgt a nlgast nr tmandi hlustunarefni. Eitthva er um beinar tsendingar af tnleikum Netinu og hugsanlegt a a eigi eftir a aukast.



Tnfrigrip

tnsmahluta nmsefnisins skjta upp kollinum nokkur grunnhugtk. Ekki er vst a allir hnjti um au. eim sem hikstalaust halda fram er etta aukaatrii og skiptir engu mli hvort vikomandi ekkir hugtaki ea ekki. Fyrir sem hins vegar vilja vita gn meira fylgja hr nokkrar tskringar og skilgreiningar.

Rtt er a benda a til er gott efni tnfri slensku sem hgt er a nta. Einnig er til hljmfri fyrir unglinga. Allt er etta svo agengilegt veraldarvefnum en a mestu leyti a ensku. llu falli er arfi hr a fara t mikla tnfri ar sem svo gott agengi er a slku efni.



Tnfrigrip - Tnbil

ttund, fimmund, ferund og rund eru tnbil sem gtt er a ekkja egar maur stundar tnfndur. a er ekki nausynlegt. Eftirfarandi eru rstuttar skringar essum tnbilum.

ttund Hlusta er raun sami tnninn me helmingi hrri ea lgri sveiflutni. v miur ltur hann ekki eins t ntnastrengnum.

Hr sru tninn C nokkrum ttundum bi g- og f-lykli. telur bara tta strengi og bil upp ea niur og ar situr nst ttund ttunda streng ea bili. Mundu a ntan sem telur fr er nmer eitt.

Fimmund Hlusta er srstakt tnbil me sterk einkenni sem reyndir tnlistarmenn heyra mjg vel egar hn er leikin. telur bara fimm strengi og bil upp ea niur fr ntunni sem ert a fst vi og ar situr fimmundin fr henni.

Hr sru fimmund fr c og heitir s nta g. Bar nturnar er svo hgt a fra upp ea niur einu og er tala um samstgar fimmundir og var tmabili lagt bltt bann vi slku v hljmurinn tti svo trlega ljtur. Slkur sngur, fimmundasngur, var sunginn lengi slandi og er sunginn enn.

Lagi A, b, c, d byrjar fimmund. Sumir kunna svo lagi Upp skepna hver og gfga gl. a byrjar lka fimmund. Ef tveir syngja upphafi laginu og annar heldur fyrsta tni mean hinn frir sig nsta tn heyrir maur samhljmandi fimmund.

Ferund Hlustahefur lka srstakan bl sem mrgum ykir hljma betur en fimmundin. Tnninn sem er ferund fyrir ofan c er f og enn er hgt a telja strengi og bil upp fjra fr upphafsntu og er komin stasetning ferundarinnar. Sama er hgt a gera niur vi og f ferundina fyrir nean. syngur ferund niur upphafi lagsins Gngum, gngum.



rund Hlustaer lk ttund, fimmund og ferund a v leyti a a eru til af henni tvr megintegundir, strar rundir og litlar rundir. rund ntnastreng ltur annig a milli tveggja ntna er eitt bil og einn strengur. Bar ntur rundarinnar eru annahvort streng ea bili. syngur stra rund upp egar syngur lagi Allir krakkar, allir krakkar. Ltil rund hljmar fremst laginu ga Kvlda tekur sest er sl.

Diabolus in musica Hlustaea djfullinn tnlistinni var tnbil sem tti svo ljtt a helst lktist v a hi illa hefi ar skoti upp kollinum. etta tnbil er hvorki ferund n fimmund heldur ar mitt milli. Hgt er a skrifa etta tnbil me c fyrir nean og hkka f fyrir ofan, s.s. fs, eins og hr sst. etta tnbil birtist me skemmtilegum htti upphafi jlagsins sland farslda frn, en ekki milli fyrsta og annars tns heldur fyrsta og rija.

Oft sktur etta tnbil upp kollinum tnlistinni og v er ekki neita a hljmurinn er srstakur. Ef r lkar ekki hljmurinn einhvers staar verkum num skalta spyrja kennarann inn ea reyndan tnlistarmann og ekki er alveg tiloka a hann finni etta tnbil fali milli radda verkinu og geti hreinsa a t. Hinir sem eru hrddir vi ennan hljm ttu endilega ekki a lta taka tnbili r tnlistinni.



Tnfrigrip - Tnsvi

Tnsvi Hlusta er bili milli hsta og lgsta tns sem rdd ea hljfri nr a mynda. egar maur notar hljfri til a leika ntnalnur verkefnunum er gtt a athuga hvort tnsvi hljfrisins passar vi lnuna. Hljin tlvunni anna hvort hverfa ea vera mjg skrtin ef nturnar sna tna sem liggja langt t fyrir elilegt tnsvi hljfranna. eir sem hafa fikta pani vita a efstu tnarnir og eir nestu er frekar lti notair egar flk leikur tnlist hljfri. annig n sum hljfri yfir vara tnsvi en raun hljmar vel. Hr myndinni sru tnsvi pans og filu.



Tnfrigrip - Hrynur

Hrynur Hlusta er oftast frekar einfld fylling upp hvert slag tnlistinni. Slag er grunntakturinn sem hver maur finnur sem hlustar tnlist.

Einfalt er a fylla slag me einni ntu. a er heldur ekki flki a fylla a me tveimur ntum sem eru helmingi hraari en slagi. Og ekki er algengt a fylla slagi me fjrum jafnlngum ntum sem eru fjrum sinnum styttri hljm en slagi sjlft. etta fellur allt svo vel a slaginu og passar svo vel.

Aeins ruvsi er a fylla slag me t.d. remur jafnlngum ntum ea fimm. kallast a rla ea fimmla. Svo er auvita hgt a mia ekki bara vi eitt slag heldur til dmis tv slg. rjr ntur inn tv slg er mgulegt ea hva anna sem manni dettur hug. Hrynmyndin tnlist er mjg mikilvgt einkenni hennar og v vert a vanda til verka. Einfalt r til a styrkja ga en srkennilega hrynhugmynd er a endurtaka hana hflega annig a hlustandinn kannist vi hana.



Tnfrigrip - Lyklar

G-lykill og f-lykill eru ekki einu lyklarnir sem notair eru til ess a opna ntnastrenginn niurritari tnlist en eir eru eir einu sem eru notair hr. Lyklarnir eru notair til a kvara hvaa tnsvii nturnar liggja sem strenginn eru skrifaar. Hr sru nokkrar ntur g-lykli og svo ntur smu stum f-lykli. Nfnin ntunum fyrir nean sna hvernig lykillinn breytir v um hvaa ntu er a ra.

Hlusta


Tnfrigrip - Ntnalengd

Ntur hljma mislengi ur en nsta nta hljmar ea gn tekur vi. etta er skrifa me v a nota ntnahausa, ntnahlsa og ntnafna. Auk ess er ntanlengd breytt me v a setja punkt fyrir aftan ntnahausinn.

Hlusta

Fyrsta ntan myndinni hr er heilnta me tman haus og engan hls. Nsta nta er hlfnta og hljmar hn helmingi styttri tma en heilntan. Hn hefur tman haus, hls en engan fna. Fjraparts ntan ar eftir hljmar bara fjrung tma heilntunnar. Hn er me fylltan haus og ntnahls en engan fna. Allar ntur sem hljma styttra en fjrapartsntan eru me einn ea fleiri fna. r algengustu eru ttundapartsnta og sextndapartsntan s fyrri me einn fna og s sari me tvo. Ef r tengjast saman breytast fnarnir bjlka milli ntna. Aftast sru svo hvernig punktar vi ntu geta breytt hrynmynstri.



Efnisyfirlit

getur flett milli tmabila og s efnisyfirlit hvers fyrir sig, en hr fylgir lka heildarlisti yfir tnsmaaferirnar og flokkun yngdarstigi eirra.

Aferirnar
Tnsmaaferirnar eru 2 - 3 hverju tmabili og r eru misungar og krefjandi. Leiirnar sem hr eru bonar til a setja saman tnlist me v a fndra ntur strengi eftir leibeiningum eru nokkrar og lkar.

Listinn hr fyrir nean getur hjlpa r a velja verkefni. a er mjg viturlegt a velja heldur ltt verkefni byrjun og kynnast um lei v tnlistarforriti sem tlar a nota.

  • Organum   Mialdir   ltt
  • Mtetta   Mialdir   milungs
  • Endurreisnardans   Endurreisn   ltt
  • Passamezzodans    Endurreisn   ltt
  • Tilbrigi    Barokk   milungs
  • Endursm lags 1    Barokk    ltt
  • Endursm lags 2    Barokk    erfiara
  • Sntukafli 1    Klassk    milungs
  • Sntukafli 2    Klassk    erfiara
  • Lj n ora    Rmantk    milungs
  • Lagasm    Rmantk    erfiara
  • Eta-fing    Rmantk    erfiara
  • Bls    20. ldin    ltt
  • Hughrif    20. ldin    milungs
  • Tlftnasm    20. ldin    erfiara

Aferunum er skipt niur nokkur rep og hverju repi eru tillgur um hvernig m leysa verkefni repsins auveldan htt og svo tarefni sem tla er a gefa dmi um hugmyndir a nlgun. Tndmin sem fylgja hverju repi eru eingngu tlu til sningar v hvernig hlutirnir geta liti t og hljma hinum msu vinnslustigum.

Reynt er a hafa dmin skr og stutt en oft er a kostna tnlistarlegs innihalds. Stundum hljma essi dmi eins og eim s a finna tnlist en nnur eru afskaplega ftkleg. Ef fyrirmlin eru ngu skr er hgt a hlfa sr vi v a hlusta of miki dmin. a getur lka veri httulegt vegna ess hve eyra fer a stjrnast miki af v sem a heyrir.



Um vefinn

Hfundur texta og tndma:
Sigfrur Bjrnsdttir

Vinnsla texta, mynda og tndma:
Halldra Bjrnsdttir og Bjarki Sveinbjrnsson

Forritun og vefger:
sta Olga Magnsdttir og Dai Inglfsson

tlitshnnun:
Hafds Jnsdttir

Ritstjri:
Inglfur Steinsson

Verkefnisstjri:
Hildigunnur Halldrsdttir


Nmsgagnastofnun 2004


Hagenkir studdi ger vefjarins



Um vefinn - Heimildaskr

Heimildaskr